Hơi thở của hai người mẹ Họ bước trên con đường đất đỏ, nắng chiếu xuyên qua tán lá cây khô, để lại những mảnh sáng lấp lánh như vết máu đã hằn sâu. Musa bế con gái nhỏ, Cẩm Chướng, trên tay. Đôi mắt cô bé mở to, trong veo, nhưng đã không còn nhìn thấy bóng dáng người mẹ – Đinh Hương – từ chiều qua. Chỉ còn chiếc quan tài gỗ mun, và một lời nói dối được trao cho đứa trẻ: "Mẹ con đang ngủ trong đó, con phải ngoan, đừng đánh thức." Cẩm Chướng gọi mẹ. Tiếng kêu nhỏ, lí nhí, như một chú chim non vừa mất tổ. Musa siết chặt cánh tay, siết chặt cả hơi thở. Gió ruộng thổi qua, mang theo mùi đất ẩm và ám khói quan tài. Anh nhìn vào chiếc quan tài – cái nơi yên nghỉ của người vợ Đinh Hương, người phụ nữ từng cười như tiếng chuông gió, từng dụa tay trong bếp nấu cháo cho con mỗi khi trời chuyển gió. Giờ đây, chỉ còn một mảnh vải trắng phủ lên, phẳng phiu, vô hồn. Đinh Hương – tên ấy như một đóa hoa sen héo, từng nở giữa bùn lầy đời thường. Cô không phải người phụ nữ lãng mạn. Cô chưa bao giờ đọc thơ, chỉ đọc thuốc nam cho con khi sốt. Tay cô thô ráp, nhưng lại nhẹ nhàng nhất khi lau người cho Cẩm Chướng. Cô chết vì cơn sốt rét, trong khi Musa phải đi xa kiếm ăn. Khi về, chỉ thấy cô nằm yên, môi mím lại như đang nói một điều gì với đứa con chưa biết nói. Musa không dám nói sự thật. Cậu sợ cái nhìn trong trẻo của Cẩm Chướng, sợ đứa bé gáy lên khi biết mẹ đã đi mãi mãi. Vậy là anh khoác lên đời mình một lớp giả trá: con gái ơi, mẹ chỉ ngủ. Nhưng Cẩm Chướng – cái tên ấy mang một sự cẩm chướng nào đó trong trời đất. Là đứa trẻ biết khóc khi mẹ hát ru, nhưng lại cười khi thấy bố giả vờ ngã. Cô bé cảm nhận được sự vắng mặt ghê gớm, dù ngoài miệng vẫn ngoan ngoãn gật đầu với lời bố dạy. Mỗi bước chân trên con đường đất, Cẩm Chướng lại thọc tay vào tấm vải trắng phủ quan tài. Tay cô bé lạnh, nhưng bà lão trong làng nói: "Người chết vẫn ấm, nếu con cháu còn yêu thương." Cô bé tin thế. Cô tin mẹ chỉ ngủ, và sẽ tỉnh dậy khi về đến nhà. Musa bước. Anh bước qua những cánh đồng, qua bản làng hoang vắng. Trong đầu chỉ còn một ý nghĩ: giấu đi. Giấu đến khi con lớn, đến khi nỗi đau nhạt dần. Nhưng đêm ấy, trăng lên, trắng như một chiếc khăn liệm khác. Cẩm Chướng thức giấc, mồ hôi đầm đìa. Cô bé dụi mắt, thì thầm: "Bố ơi, mẹ ngủ lâu quá. Con muốn mẹ hát ru con." Musa nín thở. Anh ngồi dậy, nhìn chiếc quan tài. Gió thổi mạnh hơn, khiến tấm vải trắng phất lên như một bàn tay vẫy. Đột nhiên, một mùi hương thoảng – mùi hoa sữa, thứ hoa Đinh Hương thường hái từ bờ đê, nguồn nước bên làng. Cô bé thọc tay qua khe quan tài. Thay vì gỗ lạnh, một thứ mềm mại, ấm áp như da người. Cô bé không biết đó là ảo giác hay gì, nhưng cô mỉm cười, thì thầm: "Mẹ ơi, con biết mẹ không ngủ. Mẹ đi chơi xa phải không? Con sẽ đợi." Hai người phụ nữ trong câu chuyện này – một đã khuất, một sắp thành hình – đan xen nhau trong bóng tối. Đinh Hương là ký ức về sự ấm áp giản dị. Cẩm Chướng là sự cẩm chướng của đời thường – đứa trẻ phải đối mặt với chân lý trần trụi, nhưng lại chọn tin vào điều dịu dàng. Musa – người cha – không phải kẻ xấu, chỉ là một kẻ yếu đuối trước nỗi đau. Anh muốn bảo vệ con, nhưng lại gây ra một sự che giấu bi thảm. Sáng hôm sau, họ tới được bến đò. Người đò đưa ra một cái nhìn kỳ lạ, như thể biết rõ bí mật trong chiếc quan tài. Musa giao tiền, bế con lên bè. Cẩm Chướng quay lại nhìn dòng sông. Trong làn nước phản chiếu, cô bé thấy hình ảnh hai người: một người mặc áo trắng, tay cầm hoa sen; một người nhỏ bé, mặc áo vải bố. Họ không phải tang lễ. Họ chỉ là hai bóng hình mẹ và con, đang đi trong một giấc mơ dài. Họ tiếp tục hành trình. Musa biết, rồi một ngày nào đó, Cẩm Chướng sẽ hiểu. Lúc đó, hoa sen sẽ héo, và tên Cẩm Chướng sẽ mang một nghĩa khác: sự khó chịu của sự thật vỡ òa. Nhưng giờ đây, trên con đường đất đỏ, Musa vẫn ôm con, và thì thầm: "Mẹ con đang ngủ, con gái ơi." Và Cẩm Chướng gật đầu, mím môi, như thể đang giữ một bí mật của chính mình với mẹ – người mẹ đang "ngủ" kia.