Chân Dung Người Nghệ Sĩ – ba từ ngắn gọn ấy gói trọn một thế giới hỗn mang, phức tạp, nơi ánh sáng và bóng tối của đời sống sáng tạo đan quyện thành một ký ức khó phai. Câu chuyện giữa Peter Hujar và Linda Rosenkrantz năm 1974, thoạt nghe như một mẩu đối thoại chóng vánh, thực chất lại là cửa sổ hé mở vào vũ trụ nghệ thuật downtown New York thập niên 70 – nơi cái đẹp nảy mầm giữa những góc phố nứt vỡ, nơi người nghệ sĩ vật lộn với chính mình trước khi chạm tới tầm vóc. New York buổi ấy chẳng phải thiên đường. Khói thuốc mờ ảo trong căn gác xép chật hẹp, tiếng nhạc jazz chệnh choạng từ quán bar tối om, mùi mực in từ những tờ rơi phản chiến hòa vào mồ hôi của kẻ mộng mơ. Trong khung cảnh ấy, Peter Hujar – người đàn ông cầm máy ảnh như cầm dao mổ xẻ linh hồn – ngồi cùng Linda Rosenkrantz, người bạn lặng lẽ ghi chép lại từng run rẩy của thời đại. Họ chẳng bàn về lý thuyết nghệ thuật cao siêu. Những câu chuyện bật ra tự nhiên như hơi thở: nỗi day dứt khi bị gallery từ chối triển lãm, nước mắt rơi xuống tấm ảnh phơi sáng hỏng, đêm trắng vì những khoản nợ chồng chất. Nhưng đâu đó giữa tiếng thở dài, họ cũng cười phá lên khi nhắc về lần Hujar suýt ngã nhào xuống đường vì đuổi theo một gã hành khất có gương mặt "như tạc từ nỗi đau của cả thế kỷ". Chân Dung Người Nghệ Sĩ không phải bức vẽ tô son trát phấn. Nó hiện hình qua vết chai trên ngón tay Peter khi ông vặn ống kính qua đêm, qua những trang nhật ký Linda viết vội dưới ánh đèn neon lập lòe. Là khoảnh khắc Hujar chợt nhận ra – giữa buổi chụp hình một vũ công sắp qua đời vì AIDS – rằng nghệ thuật thực sự chẳng cứu rỗi ai, nó chỉ dám đối diện với sự thật bằng đôi mắt không chớp. Hay như lời Rosenkrantz thì thào: "Chúng ta làm nghệ thuật không phải để được yêu, mà để chứng minh rằng mình đã sống sót qua ngày hôm nay." Cuộc trò chuyện năm 1974 ấy tựa như một cuộn phim quay chậm. Từng khung hình đen trắng hiện ra: nghệ sĩ vật lộn với căn tính đồng tính khi đồng tính vẫn là tội ác, tiếng thét trong im lặng trước chiến tranh Việt Nam, nỗi cô đơn rực rỡ của những kẻ dám chọn con đường chênh vênh. Và phía sau tất cả, bức Chân Dung Người Nghệ Sĩ hiện lên đầy vết nứt – vẻ đẹp của sự không hoàn hảo, của những mảnh vỡ được ghép lại bằng niềm tin mù quáng vào cái đẹp. Họ sống, như cách Hujar từng nói, "không phải để hóa thân thành huyền thoại – chỉ đơn giản để ánh sáng lọt qua kẽ hở của những bức tường tưởng đã bịt kín."